Monumenten Advies Bureau, 25 jaar hart voor erfgoed

Een kwart eeuw Monumenten Advies Bureau!
Een bijzonder jubileum, dat we uiteraard niet onopgemerkt voorbij willen laten gaan. De zilveren verjaardag van het MAB werd eerder dit jaar gevierd met een zeer geslaagd reisje naar de cultuurhistorische schatten en de inspirerende landschappen van de provincie Groningen en het Duitse Waddeneiland Borkum. In het kantoor in thuisbasis Nijmegen is een fraaie gedenkplaat onthuld, aangeboden door het MAB-personeel.
Het feestjaar besluiten we met de presentatie van een kleurrijk “jubileumboek”, een afwisselend magazine vol bijdragen van alle medewerkers, die op dit moment aan het bureau verbonden zijn. Artikelen, berichten en fotografie geven een mooie indruk van ons brede onderzoeksveld op het gebied van bouw- en architectuurhistorie, interieurkunst, landschap, historische stedenbouw en restauratietechniek.
 
Brede oriëntatie
Die brede scope op erfgoed is van aanvang af één van de selling points van het Monumenten Advies Bureau geweest. Al in 1990 bundelden architectuur- en bouwhistoricus Frank Haans en restauratiebouwkundige Hugo van Capelleveen hun krachten, na een kort dienstverband bij de Gelderse Monumentenraad. Het Monumenten Advies Bureau was een feit en werd op 1 januari 1991 als maatschap officieel geregistreerd. Na enkele wisselingen in het team bestaat de vaste kern van de maatschap sinds medio 1991 uit Frank Haans en CeesJan Frank. In de loop der jaren groeide de kleine maatschap uit tot een heuse onderneming met vaste en tijdelijke medewerkers, waarvan er verschillende jarenlang het gezicht van het bureau mede hebben bepaald. We willen in dit kort historisch bestek in ieder geval restauratiebouwkundige Hugo van Capelleveen en de kunst- en architectuurhistorici Joost van Hest en Wim Boerefijn noemen, die lange tijd aan het MAB verbonden waren en thans elders hun sporen verdienen in de zorg voor het Nederlandse erfgoed.
 
Gevarieerde opdrachten
De expertise op het gebied van architectuur- én bouwhistorie, historische stedenbouw en landschap, restauratie en instandhouding van historische gebouwen bracht het MAB een grote variatie aan opdrachten, zowel van overheden als van architecten, instellingen, ontwikkelaars en particuliere erfgoedeigenaars. Er werden vele grote en kleine inventarisatieprojecten uitgevoerd, waarin gemeentelijke- en rijksmonumentenkandidaten in kaart zijn gebracht, beschreven en gewaardeerd, onder meer in Amsterdam, Haarlem, Apeldoorn, Arnhem en Den Bosch. Verkennend en diepgaand (en inmiddels gecertificeerd!) bouwhistorisch onderzoek vond plaats van talloze kerken, kloosters, woonhuizen, boerderijen, bedrijfsgebouwen, interieurs en waterstaatkundige kunstwerken. Enkele spraakmakende voorbeelden: onderzoek van de Bijenkorfwarenhuizen in Amsterdam en Rotterdam, onderdelen van de Deltawerken in Zuidwest Nederland, het Broederenklooster in Zutphen, de Fundatie in Zwolle en de middeleeuwse gewelfkelders in Arnhem. In het kader van de aanwijzing van beschermde stads- en dorpsgezichten werden gebiedsanalyses opgesteld in onder meer Den Bosch, Apeldoorn, Arnhem, Weert en Rossum. Voor vele gemeenten werden monumentengidsen en routes samengesteld, zoals voor Lochem, Doesburg, Wijchen, Tiel en Apeldoorn. Verschillende MAB-medewerkers waren lange tijd vaste gezichten binnen gemeentelijke erfgoeddiensten, waar zij gedetacheerd als bouwkundige, beleidsmedewerker cultuurhistorie of als lid-adviseur van erfgoedcommissies adviezen hebben gegeven.  
In de loop der jaren zijn ook vele grote en kleine restauraties voorbereid en begeleid, bouwtechnische inspecties en behoefteramingen uitgevoerd en allerlei adviezen verstrekt op het gebied van onderhoud en instandhouding van gebouwd erfgoed.
 
Erfgoedzorg verandert
In de afgelopen jaren is er binnen de Nederlandse erfgoedzorg en het onderzoek van cultuurhistorie veel veranderd. De bewustwording van de waarde van ons verleden is sterk toegenomen, het herbestemmen van waardevolle historische gebouwen en complexen is een niet meer weg te denken fenomeen in bouwend Nederland geworden. Daarnaast is het erfgoedonderzoek  volwassen geworden en deels geformaliseerd in onderzoeksagenda’s en richtlijnen. Tegelijk is de focus van object- naar contextgericht verplaatst en is “nieuw” erfgoed in het vizier gekomen, zoals de naoorlogse architectuur- en stedenbouw en de monumentale wandkunst. Uiteraard heeft het Monumenten Advies Bureau deze ontwikkelingen altijd met grote belangstelling gevolgd en zich de benodigde kennis hiervoor snel eigen gemaakt. Zo werd in de binnenstad van Wageningen al begin jaren 90 pionierswerk verricht door het in kaart brengen van de wederopbouw en vestigen we ook al jaren de aandacht op nog jonger erfgoed: de architectuur- en stedenbouw van de jaren 70 en 80.
 
Samenwerking

In verschillende samenwerkingsverbanden met collega architectuurhistorici, historische tuin- en landschapsspecialisten, kleurhistorici en archeologische adviesbureaus speelt het MAB in op de behoefte aan afgewogen, integraal en multidisciplinair cultuurhistorisch onderzoek. Dat wordt ingezet bij het maken van erfgoedkaarten, bestemmingsplannen of transformatie van grote monumentale complexen en gebieden. Een mooi voorbeeld zijn de cultuurhistorische waarden-, informatie- en beleidskaarten voor gemeenten als Leiden, Nieuwegein, Coevorden, Vianen, Putten en Gouda. Het praktische gebruik van deze erfgoedinformatie in gemeentelijk beleid en ruimtelijk ontwerp was in februari j.l. nog het thema van het succesvolle symposium “Vruchten plukken van cultuurhistorische kennis” op het Drentse landgoed Overcinge, dat het MAB organiseerde met onder andere RAAP Archeologisch Adviesbureau.
 
Delen
Het delen van onze ervaringen en het vertellen van bijzondere cultuurhistorische verhalen doen we graag. De al eerder genoemde monumentengidsen zijn er een voorbeeld van, maar ook vele andere producten als erfgoedroutes, teksten voor brochures, informatiepanelen en websites, lezingen en rondleidingen voor vakgenoten én historische verenigingen. En zo zijn we terug bij onze jubileumuitgave, een verzameling bijzondere verhalen over al even bijzonder Nederlands erfgoed, gelardeerd met prachtige foto’s van onze vestigingsplaats Nijmegen.
 
We vertrouwen erop dat we samen met ons enthousiaste team nog vele jaren een bijdrage kunnen leveren aan het onderzoek en de instandhouding van ons cultureel erfgoed.

Monumenten Advies Bureau  |  Bredestraat 1  |  6542 SN Nijmegen  |  E info@monumentenadviesbureau.nl